ساخت انسان در سایه امتحان، نه در حاشیه آسایش از دیدگاه شهید مطهری
شهید مطهری معتقد است کمال انسان در درگیری با نعمتها و بلاهاست؛ او برای ساختهشدن باید در دریای امتحانات الهی وارد شود و سربلند بیرون آید، نه اینکه از کنار آسایش بگذرد.
کمال انسان در مواجهه با امتحانات الهی
استاد شهید مرتضی مطهری بر این باور است که چرایی خلقت انسان در دنیا، درگیری با عواملی است که مسیر کمال او را تعیین میکنند؛ این عوامل شامل نعمتها و بلاها میشوند. انسان خلق نشده تا صرفاً از کنار این جریانها عبور کند، بلکه هدف آن است که خود را در دریای این مواجهات بیفکند و سلامت از آن بیرون آید. به عبارت دیگر، کمال واقعی در آسایش مطلق یا دوری از سختیها و شدائد حاصل نمیشود، بلکه نتیجهٔ موفقیت در امتحانات الهی است. این درگیری و مبارزه با سختیها و در عین حال استفاده صحیح از نعمتها، سازنده شخصیت والا و انسان کامل است.
اگر فردی هرگز خود را در معرض بلاها و مصائب قرار ندهد و همواره از کنارشان بگذرد، هرگز به رشد و کمال مورد نظر دست نخواهد یافت. همچنین، نرسیدن به نعمتها نیز مانع از دستیابی به کمالی میشود که برای انسان در این جهان مقدر شده است. بنابراین، جوهر تکامل در تعادل میان این دو قطب و آزادسازی خود از بند آنها نهفته است.
نقش نعمتها و سختیها در تکامل
- کمال انسان در درگیری فعال با شرایط زندگی، شامل هم آسایشها و هم دشواریها است.
- انسان باید با شجاعت در دریای امتحانات الهی غوطهور شود و پیروزمندانه خارج گردد.
- دوری گزیدن از سختیها و بلاها، مانع از شکلگیری شخصیت متعالی میشود.
- نعمتها نیز به اندازه بلاها در مسیر کمال و شناخت انسان اهمیت دارند.
«انسان در دنیا نیامده است که از کنار نعمتها و از کنار بلاها و گرفتاریها بگذرد. بلکه آمده است در دریای نعمتها و در دریای گرفتاریها خودش را بیندازد و سالم بیرون بیاید.»
«اگر کسی هم اساساً دستش به نعمت نرسد کمالی که در این دنیا باید پیدا کند، پیدا نمیکند.»
در نهایت، آنچه به انسان هویت و معنا میبخشد، نحوهٔ تعامل او با تلاطمات زندگی است. انسانی که در برابر امتحانات الهی سربلند بیرون میآید، چه در عرصه نعمت و چه در عرصه مصیبت، به معنای واقعی کلمه ساخته میشود و به هدف خود نزدیکتر میگردد.
