جایز بودن خواندن صیغه عقد نکاح به زبان فارسی در اسلام

حکم اجرای صیغه عقد ازدواج به فارسی

ازدواج در اسلام، اعم از دائم یا موقت، با جاری شدن عقد لفظی محقق می‌گردد. این عقد باید شامل ایجاب و قبول لفظی مطابق با شرایط شرعی باشد. یکی از مباحث فقهی مهم، امکان اجرای صیغه عقد به زبانی غیر از عربی، به‌ویژه زبان فارسی، است. بسیاری از افراد به دلیل عدم تسلط کامل بر الفاظ عربی عقد، تمایل دارند که برای اطمینان از درک دقیق مفاد عقد، آن را به زبان فارسی بخوانند. این امر مستلزم بررسی دقیق نظرات مراجع تقلید شیعه است.

نظرات مراجع در این خصوص متفاوت است، اما رویکرد غالب مبتنی بر اصل تسهیل و توجه به قصد طرفین در انتقال مفاهیم اصلی عقد است:

• امام خمینی (ره): در کتاب تحریر الوسیله، احتیاط لزومی را بر خواندن صیغه به زبان عربی می‌دانند. با این حال، اگر طرفین قادر به خواندن عربی نباشند، خواندن عقد به زبان دیگر، مشروط بر اینکه مفاد آن معادل صیغه عربی باشد، مجاز است.
• آیت‌الله خامنه‌ای: اگر طرفین نتوانند عربی بخوانند، می‌توانند به فارسی یا هر زبان دیگری عقد را جاری کنند، به شرطی که معنای الفاظ «زوجت» و «قبلت» به درستی در آن زبان فهمیده شود و نیازی به وکیل گرفتن نیست.
• آیت‌الله سیستانی، صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی، نوری همدانی و وحید: این مراجع نیز دیدگاهی مشابه دارند؛ در صورت عدم توانایی در خواندن صحیح عربی، اجرای عقد به فارسی با انتقال صحیح معانی «زوجت» و «قبلت» کافی است.
• آیت‌الله بهجت: ایشان معتقدند خواندن عقد به فارسی یا هر زبان دیگری جایز است، حتی اگر طرفین توانایی به زبان عربی صحبت کردن را داشته باشند.
• آیت‌الله تبریزی و فاضل لنکرانی: این دو مرجع بر وکیل گرفتن در صورت عدم توانایی در قرائت عربی صحیح تأکید دارند و در صورت عدم امکان وکیل گرفتن، خواندن به فارسی را با رعایت انتقال مفاهیم اصلی جایز می‌دانند.

نکات کلیدی در اجرای عقد به فارسی

• انتقال معنی: مهم‌ترین معیار در اجرای صیغه به غیر از عربی، انتقال دقیق مفاهیم ایجاب و قبول (مانند «زوجت» و «قبلت») به زبان مورد نظر است.
• ناتوانی در عربی: اکثر مراجع، جواز استفاده از زبان فارسی را منوط به ناتوانی طرفین در تلفظ صحیح الفاظ عربی می‌دانند.
• اهمیت نیت: قصد واقعی طرفین برای تحقق عقد و انتقال مفاهیم از ارکان اصلی این حکم است.

«صيغه عقد باید به گونه‌ای باشد که هر دو طرف به وضوح قصد و رضایت خود را مبنی بر وقوع نکاح دائم یا موقت اعلام کنند.»

«در مواردی که صعوبت در قرائت عربی وجود دارد، فقه اسلامی با در نظر گرفتن شرایط اجتماعی، راهکارهای جایگزین را معرفی می‌کند.»

در مجموع، نظر غالب مراجع تقلید این است که خواندن صیغه عقد به زبان فارسی در شرایطی که طرفین قادر به خواندن صحیح عربی نیستند، بلامانع است و صحت عقد محقق می‌شود، مشروط بر اینکه مفاهیم اساسی عقد به شکلی واضح منتقل گردد.