فردین در ۳۷ سالگی: خوشحالم که علاقه مردم خودخواهی نیافریده است

نگاهی به تاریخ سینمای ایران: محمدعلی فردین در اوج شهرت

در بهمن ماه ۱۳۴۶، محمدعلی فردین، ستاره محبوب سینمای ایران در ۳۷ سالگی، در اوج شهرت و در حالی که مشغول بازی در فیلم «سلطان قلب‌ها» بود، با مجله «زن روز» مصاحبه‌ای انجام داد. چهار سال از موفقیت افسانه‌ای فیلم «گنج قارون» گذشته بود، موفقیتی که نه تنها مسیر حرفه‌ای فردین، بلکه ساختار سینمای تجاری ایران را دگرگون ساخت. فردین، که در آن زمان گران‌ترین بازیگر سینما محسوب می‌شد، با نگاهی امیدوار به آینده «سینمای فارسی» و توجه دولت به این صنعت نگریست، هرچند اذعان داشت که هنوز از فیلم‌های خود به طور کامل راضی نیست.

فردین در این مصاحبه صادقانه به تکراری بودن نقش‌هایی که ایفا می‌کرد اشاره کرد. او عنوان نمود که پس از «گنج قارون»، اکثر فیلم‌هایش دارای ریشه‌های داستانی مشابهی بوده‌اند و تنها ظاهر ماجرا تغییر کرده است. با وجود تمایل شخصی‌اش به نقش‌های دراماتیک و سنگین‌تر، وی از ترس تهیه‌کنندگان برای سپردن نقش‌های غیرمتعارف سخن گفت. این ترس، در باور او، ناشی از نگرانی برای تضمین گیشه بود؛ آن‌ها معتقد بودند نقش‌های جدید، مورد توجه مردم قرار نخواهد گرفت و ریسک آن ارزش آزمودن ندارد.

نگرانی از تکرار نقش و ترس تهیه‌کنندگان

فردین تأکید داشت که شهرت و علاقه مردم، تأثیری بر شخصیت او نداشته و ذره‌ای خودخواهی در وجودش ایجاد نکرده است. با این وجود، محدودیت‌هایی که فضای تولید سینما بر او تحمیل می‌کرد، مانع از تنوع هنری مطلوبش می‌شد. او امیدوار بود که این روند تکراری در انتخاب نقش‌ها شکسته شود تا هنرمندان بتوانند پتانسیل‌های خود را در ژانرهای مختلف عرضه کنند.

• موفقیت «گنج قارون»: فیلمی که مسیر سینمای تجاری ایران را تغییر داد.
• تعهد خانوادگی: تأکید فردین بر اهمیت هزینه کردن درآمدش برای خانواده پیش از کارهای هنری دیگر.
• ترس از ریسک: تهیه‌کنندگان سینما اغلب از دادن نقش‌های غیرآزموده به فردین واهمه داشتند.
• تمایل هنری: فردین به نقش‌های جدی‌تر و سنگین‌تر سینمایی علاقه‌مند بود.
• دیدگاه خوش‌بینانه: امید به آینده سینمای فارسی به دلیل حمایت‌های تازه دولت.

فردین اذعان داشت: «تهیه‌کننده‌ها می‌ترسند غیر از این نقش‌های امتحان‌شده نقش دیگری به من محول کنند... اگر نقش غیرمتعارفی باشد تهیه‌کننده‌ها اهل ریسک نیستند و از ارائه نقش‌های جدید به من واهمه دارند زیرا خیال می‌کنند جلب توجه نخواهد کرد.»

او در جایی دیگر اظهار داشت که خوشحال است «علاقه مردم در من خودخواهی ایجاد نکرده» است.

این مصاحبه تاریخی نشان‌دهنده چالش‌های ستاره‌های سینمای تجاری ایران در دهه ۴۰ شمسی است؛ چالشی بین محبوبیت عمومی ناشی از نقش‌های کلیشه‌ای و آرزوی هنرمند برای دستیابی به نقش‌های عمیق‌تر و متنوع‌تر، که عمدتاً تحت فشار محاسبات اقتصادی گیشه تعریف می‌شد.