مرز ماهیرود؛ دروازه طلایی تجارت شرق کشور با رکوردشکنی صادرات

ماهیرود؛ پیشران تجارت و ترانزیت شرق ایران

مرز رسمی ماهیرود در استان خراسان جنوبی، با ۳۳۱ کیلومتر مرز مشترک با افغانستان، به عنوان سومین مرز فعال ایران، ملقب به “دروازه طلایی تجارت” دو کشور شناخته می‌شود. این مرز که سابقه تاریخی در مسیر جاده ابریشم دارد، از سال ۱۳۸۶ به صورت رسمی فعال شده و نقشی حیاتی در تداوم تجارت خارجی کشور، حتی در دوران شیوع کرونا، ایفا کرده است. رونق تجارت در این مرز با تردد مستمر ناوگان سنگین حامل کالاهایی نظیر کاشی و سرامیک، سیمان، آهن‌آلات و شیشه از ایران به افغانستان مشهود است. این فعالیت‌های تجاری در میان نظم حاکم بر پایانه مرزی، نمادی از رونق اقتصادی در شرق کشور است.

مرز ماهیرود صرفاً یک گذرگاه نیست؛ بلکه بستری برای اشتغال‌زایی مشترک است. تجار فعال در این منطقه گزارش داده‌اند که حجم صادرات مواد پتروشیمی دو تا سه برابر افزایش یافته است. به گفته تجار افغانستانی، کیفیت بالای کالاهای ایرانی موجب شده است تا این مرز زمینه معیشت بیش از سه هزار کارگر ایرانی و افغانستانی را فراهم کند. علاوه بر این، مرز ماهیرود دارای ظرفیت راهبردی برای اتصال ایران به افغانستان و فراتر از آن، کشورهای آسیای میانه است. سرمایه‌گذاری‌های اخیر در زیرساخت‌هایی مانند جاده، آب، برق و گاز، این پتانسیل را تقویت کرده است.

رکوردهای بی‌سابقه در صادرات و ترانزیت

عملکرد مرز ماهیرود در ماه‌های اخیر بسیار چشمگیر بوده است. در ۱۰ ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۴، گمرک ماهیرود با اختصاص بیش از ۳۶ درصد صادرات ایران به افغانستان، رتبه نخست را در بین ۷۰ گمرک فعال کشور کسب کرد. ارزش صادرات از این مرز به بیش از ۳۸۱ میلیون دلار رسید که نشان‌دهنده رشد ۹۱ درصدی نسبت به سال گذشته است. مورد توجه‌ترین آمار، رشد کم‌سابقه ۱۷۰۲ درصدی در بخش ترانزیت است که نشان‌دهنده تبدیل شدن این منطقه به یک مسیر ترانزیتی کلیدی است.

• رشد سرمایه‌گذاری خارجی: مدیران اقتصادی استان از رشد ۵۰ درصدی پروژه‌های سرمایه‌گذاری خارجی در سال گذشته خبر می‌دهند که نشان‌دهنده افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران به زیرساخت‌های منطقه است.
• افزایش سرمایه مصوب: میزان سرمایه مصوب جدید پروژه‌ها از ۲۵۳ میلیون دلار به بیش از ۲۹۸ میلیون دلار افزایش یافته است.
• نقش منطقه ویژه اقتصادی: منطقه ویژه اقتصادی خراسان جنوبی با بهره‌گیری از مشوق‌های قانونی و نزدیکی به ماهیرود، به قطب توسعه صادرات در شرق تبدیل شده است.
• اهمیت کالاهای صادراتی: عمده صادرات استان شامل سیمان، شمش و آهن‌آلات، قیر و محصولات کشاورزی به مقاصدی چون افغانستان، پاکستان و عراق است.

«سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های مرزی ماهیرود، سرمایه‌گذاری برای امنیت، اشتغال و رفاه مرزنشینان و کل کشور است.» - مصطفی نخعی، نماینده مردم نهبندان و سربیشه

«رونق صادرات در این مرز به حدی است که ماهانه دو تا سه برابر گذشته مواد پتروشیمی برای تخلیه به ماهیرود منتقل می‌کنیم.» - هادی اکبری، تاجر فعال

در مجموع، رشد مداوم در حجم صادرات، ترانزیت استثنایی و جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی، مرز ماهیرود را به نبض تپنده اقتصاد شرق کشور تبدیل کرده است و آینده‌ای روشن را برای توسعه معیشت مرزنشینان و تقویت تجارت منطقه‌ای ایران ترسیم می‌کند.