بررسی نقدهای تاریخی بر فیلم مورد انتظار «اودیسه» کریستوفر نولان

بی‌دقتی‌های تاریخی در فیلم «اودیسه» نولان

جدیدترین اثر کریستوفر نولان، فیلم «اودیسه»، که اقتباسی از حماسه مشهور هومر است، در آستانه اکران جهانی خود در سال ۲۰۲۶، موجی از بحث‌ها را درباره صحت تاریخی جزئیات به کار رفته در آن برانگیخته است. تمرکز اصلی این انتقادات بر دو حوزه کلیدی است: زره و جنگ‌افزارها و طراحی کشتی‌های یونانی.

نخستین تصویر رسمی مت دیمون در نقش اودیسئوس، زرهی را نشان می‌دهد که شباهت‌هایی به زره هوپلیت‌های دوره آرکائیک دارد. با این حال، کلاه‌خودها، که هومر آن‌ها را از نوع کورینتی توصیف کرده (کلاه‌خودهای برنزی که تقریباً تمام سر را می‌پوشاندند)، در فیلم نولان دارای یک ایراد آشکار هستند: بخش جلویی آن‌ها بسیار بازتر از نمونه‌های تاریخی است تا چهره بازیگر به خوبی دیده شود. این امر برای تماشاگران آسان‌تر است اما دقت تاریخی را زیر سؤال می‌برد.

انتقاد به زره آگاممنون و کشتی‌ها

در مورد شخصیتی مانند آگاممنون، زره او نیز مورد بررسی قرار گرفته است. کلاه‌خود آگاممنون، با وجود بسته بودن بیشتر، به طرز غیرواقعی ضخیم به نظر می‌رسد، در حالی که ضخامت زره‌های واقعی نباید از چند میلی‌متر تجاوز می‌کرد تا وزن قابل تحملی داشته باشد. همچنین، برخلاف توصیف «ایلیاد» که زره آگاممنون را درخشان می‌دانست، در فیلم وی اغلب سیاه‌پوش دیده می‌شود که با منابع اولیه همخوانی ندارد.

حوزه دیگر ایرادهای تاریخی به کشتی‌های هومری مربوط می‌شود. کشتی‌های تصویر شده در تیزر، تنها یک عرشه و یک بادبان دارند و غالباً تیره هستند که تا حدی با شواهد عصر مفرغ مطابقت دارد. با این حال، فقدان «استیرا» (تیغه برش آب در جلوی سینه کشتی) که یکی از ویژگی‌های نمادین گالی‌های یونان باستان بود، به عنوان یک نقص بزرگ ذکر گردید. علاوه بر این، رنگ‌آمیزی جلوی کشتی‌ها نیز با شواهد تاریخی همخوانی ندارد و برخی منتقدان شباهت آن‌ها را به کشتی‌های وایکینگی بیشتر می‌دانند تا یونانی.

• زره شخصیت‌ها به دلیل باز بودن بیش از حد کلاهخودها، از نظر تاریخی مورد تردید است.
• ضخامت غیرواقعی کلاهخود آگاممنون، حس واقعی بودن را از بین می‌برد.
• کشتی‌ها فاقد «استیرا» یا تیغه برش آب هستند که در گالی‌های یونان باستان رایج بود.
• رنگ‌آمیزی کشتی‌ها در فیلم با توصیفات هومر و شواهد سفالینه‌ها تفاوت دارد.
• این انتقادات یادآور ایرادات تاریخی وارد شده به فیلم‌های بزرگی مانند «ناپلئون» و «گلادیاتور ۲» است.

«بی‌دقتی آشکار این است که بخش جلویی آن‌ها بسیار بازتر از نمونه‌های تاریخی است؛ موضوعی که به‌وضوح برای دیده شدن راحت‌تر چهره مت دیمون توسط تماشاگران در نظر گرفته شده است.»

منتقدان اشاره کرده‌اند که این کشتی‌ها بیش از آنکه یونانی به نظر برسند، یادآور کشتی‌های وایکینگی هستند.

با وجود این ایرادات جزئی اما قابل تأمل در زمینه طراحی صحنه و لباس، «اودیسه» همچنان به عنوان یک اثر سینمایی بزرگ و مورد انتظار از کریستوفر نولان باقی مانده است، هرچند این فیلم احتمالاً به فهرستی از پروژه‌های بزرگ تاریخی بزرگ سینما می‌پیوندد که در عین جذابیت بصری، با انتقاداتی درباره پایبندی کامل به مستندات تاریخی مواجه شده‌اند.