آخرین وضعیت بیماری نیپا: عدم وجود دارو یا واکسن و کشورهای درگیر

بررسی وضعیت کنونی بیماری ویروسی نیپا

بیماری نیپا یک بیماری ویروسی جدی و خطرناک محسوب می‌شود که به صورت مشترک بین انسان‌ها و حیوانات مشهود است. شیوع موارد انسانی این بیماری در حال حاضر محدود گزارش شده است. منشأ اصلی انتقال ویروس، حیوانات آلوده مانند خفاش‌ها است؛ ویروس می‌تواند از طریق بزاق، ادرار یا مدفوع این حیوانات به انسان سرایت کند، همچنین مصرف غذاهای آلوده به این ترشحات نیز عامل انتقال است. نکته مهم آنکه این بیماری قابلیت انتقال مستقیم از فرد آلوده به فرد دیگر از طریق تماس نزدیک را نیز دارد.

بر اساس گزارش‌های رسمی، اولین بار بیماری نیپا در سال ۱۹۹۹ پس از شیوع در خوک‌ها و انسان‌ها در مالزی و سنگاپور شناسایی شد؛ جایی که خفاش‌ها ناقل ویروس به خوک‌ها بودند و تماس نزدیک انسان با خوک‌های آلوده منجر به بیماری شد. در آن طغیان، بیش از ۳۰۰ مورد ابتلا و حدود ۱۰۰ مورد مرگ انسانی ثبت گردید.

مناطقی که طغیان‌های نیپا در آن‌ها گزارش شده است

تا کنون، طغیان‌های نیپا به صورت رسمی فقط در کشورهای بنگلادش، هند، مالزی، فیلیپین و سنگاپور مشاهده شده‌اند. با این حال، دامنه پراکندگی خفاش‌های میوه خوار ناقل ویروس بسیار گسترده‌تر است و این خفاش‌ها در سرتاسر آسیا، اقیانوسیه جنوبی و استرالیا حضور دارند که نشان‌دهنده پتانسیل بالای گسترش تهدید است. اخیراً گزارش‌هایی از بنگال غربی هند و بنگلادش (فوریه ۲۰۲۶) مبنی بر مشاهده موارد جدید و مرگ ناشی از این ویروس منتشر شده است؛ یکی از موارد در بنگلادش سابقه مصرف شیره خام خرما را داشته است.

علائم و میزان مرگ و میر

بیماری نیپا می‌تواند با علائم شدید نظیر مننژیت یا انسفالیت تظاهر یابد که شامل گیجی و تشنج است و در برخی موارد می‌تواند ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت به کما و مرگ منجر شود. متأسفانه، میزان مرگ و میر در این بیماری بسته به سویه ویروس، بین ۴۰ تا ۷۵ درصد گزارش شده است که آن را به یک تهدید بهداشتی جدی تبدیل می‌کند.

• در حال حاضر، هیچ دارو یا واکسن مجاز علیه بیماری نیپا وجود ندارد.
• مراقبت‌های حمایتی اولیه به عنوان بهترین راهکار فعلی برای بهبود بقای بیماران شناخته می‌شود.
• سازمان بهداشت جهانی خطر جهانی این بیماری را در سطح «کم» ارزیابی کرده است، اما در سطح محلی خطر «متوسط» تلقی می‌شود.
• خفاش‌های میوه‌خوار در بخش‌های وسیعی از آسیا و استرالیا ناقل ویروس هستند.
• انتقال می‌تواند از طریق تماس مستقیم با فرد بیمار نیز صورت پذیرد.

«میزان مرگ و میر بیماری نیپا بین ۴۰ تا ۷۵ درصد بسته به سویه ویروس است.»

«در حال حاضر هیچ دارو یا واکسن مجاز برای بیماری نیپا وجود ندارد.»

با توجه به عدم وجود درمان قطعی و میزان بالای مرگ و میر، تمرکز اصلی بر پیشگیری از طریق کنترل منابع دامی و جلوگیری از مصرف مواد غذایی خام و آلوده، به‌ویژه در مناطقی که خفاش‌ها حضور دارند، قرار دارد. نظارت‌های بهداشتی منطقه‌ای، خصوصاً در آسیا، برای شناسایی زودهنگام طغیان‌های احتمالی حیاتی است.